back to top
15.5 C
Trikala
Τρίτη, 28 Μαΐου, 2024
ΑρχικήOpinions«Η πλημμύρα προ των πυλών»

«Η πλημμύρα προ των πυλών»

Σχετικά Άρθρα

Ημ/νια:

Σε ημερίδα που πραγματοποίησε ο Δήμος Τρικκαίων στις 10 Νοεμβρίου 2023 στο Μουσείο Τσιτσάνη, με θέμα την θεομηνία Ντάνιελ στην Θεσσαλλία, οι 12 επιστήμονες-εισηγητές κατέληξαν στην άποψη ότι «στις πλημμύρες το πρόβλημα είναι ΚΑΤΩ και η λύση είναι ΠΑΝΩ». Αυτό σημαίνει ότι στις έντονες βροχοπτώσεις τα προβλήματα-ζημιές εντοπίζονται κυρίως στα σπίτια και τα χωράφια του κάμπου (ΚΑΤΩ) και ο μόνος τρόπος να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα είναι να τιθασσεύσουμε τον μεγάλο όγκο του νερού στις πλαγιές των βουνών (ΠΑΝΩ), π.χ. του Κόζιακα, πριν προλάβει να φτάσει στον κάμπο.

Σήμερα η κλιματική κρίση είναι εδώ και μας απειλεί. Μια όψη της κλιματικής αλλαγής είναι η αύξηση των ημερών του καύσωνα. Αν φέτος οι μέρες του καύσωνα είναι αυξημένες τότε οι μέρες υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς θα είναι αυξημένες (15% εως 70%). Αυτό σημαίνει ότι θα είναι μεγάλος ο κίνδυνος πυρκαγιάς και για τις ανατολικές πλαγιές του Κόζιακα. Τα βρόχινα νερά αυτής της πλαγιάς καταλήγουν στον Πηνειό.

Αυτή τη στιγμή στην συγκεκριμένη περιοχή του Κόζιακα η κατάσταση έχει ως εξής:

1. Δεν υπάρχουν δρόμοι για να προσεγγίσουν τα οχήματα της Πυροσβεστικής πιθανούς χώρους πυρκαγιάς. Υπάρχουν μερικοί δρόμοι που ξεκινούν από τους πρόποδες του Κόζιακα και φτάνουν κοντά στην κορυφή του βουνού. Όμως αυτοί οι δρόμοι απέχουν μεταξύ τους 5-10km και δεν μπορούν να κινηθούν υδροφόρα οχήματα παρά μόνο οχήματα 4×4. Οι παραπάνω δρόμοι δεν επικοινωνούν μεταξύ τους με άλλους κάθετους δρόμους. Σε πολλές περιοχές του δάσους δεν είναι εύκολη η πρόσβαση ούτε σε ανθρώπους λόγω της πυκνής βλάστησης.

2. Δεν υπάρχουν ζώνες πυρασφάλειας χωρίς καύσιμη ύλη (δέντρα, ξηρά κλαδιά, ξηρά χόρτα κ.λ.π.) για να σταματήσει κάπου η φωτιά όταν εμφανιστεί και να μη διαδοθεί ανεξέλεγκτα σε όλο το δάσος.

3. Δεν υπάρχουν μικρά φράγματα (ακόμα και με πέτρες που να έχουν ύψος έστω και μισό μέτρο) για να μειώσουν την ορμή του νερού, έτσι που να μη μπορεί να συμπαρασύρει χώμα, πέτρες κ.λ.π.

Πριν μερικά χρόνια όλα αυτά που ανέφερα γίνονταν από τα Δασαρχεία και τις Νομαρχίες.

Αν αυτές οι περιοχές είναι το καλοκαίρι σε αυτή την κατάσταση και εκδηλωθεί πυρκαγιά π.χ. στον Πρόδρομο, τότε η φωτιά θα εξαπλωθεί σε όλο το βουνό και θα φτάσει μέχρι το Μέτσοβο, δηλαδή θα έχουμε κάτι ανάλογο με αυτό που συνέβη στην Δαδιά πέρυσι.

Αν μετά από αυτή την πυρκαγιά, το φθινόπωρο, έχουμε μια βροχόπτωση, ανάλογη με αυτή του Daniel, το υδάτινο φορτίο του Κόζιακα θα είναι μεγαλύτερο από πέρυσι αφού δεν θα υπάρχει το δάσος για να απορροφήσει μια ποσότητα νερού. Τα νερά της καμμένης πλαγιάς του Κόζιακα θα μεταφέρουν πολλαπλάσια ποσότητα φερτών υλικών στον θεσσαλικό κάμπο από την περσινή ποσότητα του Daniel.* Ένα πιθανό σενάριο είναι να συσσωρευτεί μεγάλη ποσότητα φερτών υλικών στην κοίτη του Πηνειού στο ύψος της Σαρακίνας, με αποτέλεσμα να βγει ο Πηνειός έξω από την κοίτη Ανατολικά. Στα 50 μέτρα μπορεί να συσσωρεύσει πάλι φερτά υλικά και να στρίψει αριστερά. Μετά από 80 μέτρα να συσσωρεύσει ξανά φερτά υλικά και να στρίψει δεξιά κ.ο.κ. Αυτή η ζικ-ζακ διαδρομή του Πηνειού δεν είναι προβλέψιμη επιστημονικά. Υπάρχει πιθανότητα ο Πηνειός να περάσει και μέσα από την πόλη των Τρικάλων. Σκεφτείτε να ξυπνήσουμε ένα πρωί και να δούμε έξω από τα σπίτια μας 1 μέτρο φερτά υλικά (λάσπη, ξύλα, πέτρες κ.λ.π.).

Ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι, ενώ ξεκινήσαμε μετά τον Daniel να συζητάμε πώς θα αντιμετωπίσουμε τα ακραία καιρικά φαινόμενα, ιδιαίτερα τις πλημμύρες, ξαφνικά αλλάξαμε ατζέντα και συζητάμε σήμερα αν θα φέρουμε νερό από τον Αχελώο, αν θα καλλιεργήσουμε βαμβάκι ή τομάτες κ.λ.π. Πώς και γιατί δίνουμε προτεραιότητα τώρα στο τι θα παράγουμε στην Θεσσαλία και όχι πώς θα προφυλαχτούμε από μια πολύ πιθανή πλημμύρα που θα πνίξει για δεύτερη φορά τη Θεσσαλία;

Η πιθανότητα της εμφάνισης καταιγίδας όπως του Daniel είναι μεγάλη. Αυτό συμπεραίνεται από τα εξής δεδομένα: Το φαινόμενο Daniel που κατατασσέται στους μεσογειακούς κυκλώνες έχει εμφανιστεί στη χώρα μας 6 φορές τα τελευταία 40 χρόνια. Όμως λόγω της κλιματικής αλλαγής, η συχνότητα και η έντασή του έχουν αυξηθεί, αφού τα τελευταία 8 χρόνια εμφανίστηκε 5 φορές! Όπως καταλαβαίνετε το διακύβευμα είναι μεγάλο για να μείνουμε αδιάφοροι συζητώντας αμέριμνα για το βαμβάκι και τις τομάτες. Πρέπει πρώτα να ζήσουμε, να μην πνιγούμε από τον νέο Daniel, για να μπορέσουμε να φάμε τις τομάτες!

Τέλος, θα ήταν παράλειψη μου αν στην παραπάνω προσέγγιση δεν αναφερθώ και στην τελευταία πράξη του δράματος που θα παιχτεί τα αμέσως επόμενα χρόνια μετά την πυρκαγιά. Κάθε χρονιά οι βροχοπτώσεις θα αναλαμβάνουν το έργο της μεταφοράς του εδάφους από τις καμμένες πλαγιές του Κόζιακα στον θεσσαλικό κάμπο, μέχρι που το βουνό θα πάρει τη μορφή των γυμνών λόφων που συναντάμε όταν πάμε από τα Τρίκαλα στη Λάρισα στο ύψος της Οιχαλίας και της Φαρκαδόνας.

Παλαιότερα αυτοί οι λόφοι φιλοξενούσαν πλούσια δασικά οικοσυστήματα, προέκταση των τελευταίων πεδινών δασών της Θεσσαλίας μέχρι που τον 17ο αιώνα τα έκαψε ο Τούρκος Σουλτάνος, καλώντας όλους τους Ευρωπαίους ηγεμόνες να παρακολουθήσουν το θέαμα. Στα χρόνια που ακολούθησαν βροχοπτώσεις και άλλες παρεμβάσεις έδωσαν στους λόφους την σημερινή τους εικόνα.

* Ανάλογα φαινόμενα βέβαια θα έχουμε σε όλα τα δάση που βρίσκονται σε επικλινή εδάφη μέσα στη λεκάνη απορροής του Πηνειού.

Δημήτρης Τσιώλης

Φυσικός

Ροή Ειδήσεων

geogreen
tsililis