back to top
24.2 C
Trikala
Κυριακή, 26 Μαΐου, 2024
ΑρχικήΠόλη & ΠεριφέρειαΘεσσαλία: Η πανούκλα και το φιρμάνι του παιδομαζώματος

Θεσσαλία: Η πανούκλα και το φιρμάνι του παιδομαζώματος

Σχετικά Άρθρα

Ημ/νια:

O Βρετανός περιγητής R. T. Jolliffe, επισκέφτηκε κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του το 1817 στην Αλβανία και τη Βόρεια Ελλάδα, περιοχές και της Θεσσαλίας. Οι εντυπώσεις του καταγράφηκαν το 1827 σε βιβλίο στο Λονδίνο υπό τον τίτλο: “Narative of an excursion from Corfu to Smyrna, comprising a progress through Albania and the North of Greece, with some account of Athens” (Αφήγηση μιας εκδρομής από την Κέρκυρα στη Σμύρνη, περιέχουσα ένα πέρασμα μέσα από την Αλβανία και τη Βόρεια Ελλάδα, με κάποια αναφορά για την Αθήνα).

Τμήμα του βιβλίου αυτού, με τη μορφή επιστολών που αφορούν το θεσσαλικό χώρο που, υπάρχει στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Πρίνστον. Αυτό φωτοτυπήθηκε από μια καθηγήτρια του Πανεπιστημίου αυτού και στάλθηκε στον κύριο Κώστα Σπανό, τον γνωστό εμβριθή ερευνητή, ιστορικού συγγραφέα και συλλέκτη κάθε ιστορικού άρθρου για τη Θεσσαλία και ο οποίος το συμπεριέλαβε, μεταφρασμένο από τον Β. Αργυρούλη, στο Θεσσαλικό Ημερολόγιο, του οποίου η ψυχή της κάθε έκδοσης είναι ο ίδιος.

“(…) Η Λάρισα έχει τον αέρα πολύ αρχαίας πόλης. Οι δρόμοι της είναι πιο ευάεροι και ευρύχωροι από πολλές άλλες ελληνικές πόλεις αλλά τα κτίριά της είναι γενικά πολύ κακοχτισμένα, με πλινθιά που έχουν ξεραθεί στον ήλιο. Τους λείπει όμως η σταθερότητα της συνοχής και φάινονται να μην έχουν δύναμη ή αντοχή. Οι κάτοικοι πιστεύω δεν υποφέρουν πια από την πανούκλα1 αν και είδαμε σε μερικά καταλύματα συνταρακτικές περιπτώσεις ανθρώπων που είχαν πόνους και έλκη. Ο αριθμός των κατοίκων ποικίλει, στην υψηλότερη τιμή του είναι 20.000. Αλλά αυτός ο αριθμός μου φαίνεται υπερβολικός.

Η περιοχή αυτή σωστά έχει επιλεγεί για εσωτερικό εμπόριο, με το ποτάμι, που περνάει στις παρυφές της πόλης, να είναι φαρδύ και βαθύ και εύκολα πλωτό2 με ένα μικρό σκάφος. Είναι αλήθεια ότι δεν υπάρχει μεγάλη κίνηση στις αποβάθρες, ούτε μπορώ να διακρίνω κάποιο πλοίο μικρό ή μεγάλο στο νερό. Η Θεσσαλία είναι ασύγκριτα η πιο παραγωγική επαρχία στη Βόρεια Ελλάδα. Δημητριακά όλων των ειδών (εκτός από βρώμη), καπνός, ρύζι, βαμβάκι, μαλλί, μετάξι, είναι τα προϊόντα που καλλιεργούνται3 σε μεγάλες ποσότητες αλλά και εξάγονται. Κι αν εφαρμόζονταν οι σύγχρονες μέθοδοι καλλιέργειας, τότε η σοδειά των προϊόντων θα μπορούσε να τριπλασιαστεί.

Καθώς φεύγαμε από τα Ιωάννινα, ο Αλή πασάς μας σύστησε το γιο του Βελή, ο οποίος διοικεί την περιοχή αυτή (Θεσσαλία). Έχει την Αυλή του στον Τύρναβο που απέχει από δω περίπου εννέα μίλια. (…) Θα αναφέρω λεπτομερώς τις παρατηρήσεις ενός Έλληνα γιατρού4, στον οποίον μας σύστησαν λίγο μετά την άφιξή μας (στον Τύρναβο). (…) μου μίλησε για την πανούκλα (…) μου εξομολογήθηκε ότι δε γνώριζε κάποια επιστημονική θεραπεία που να εφαρμόζεται σε τέτοιες περιπτώσεις κι ότι γενικά περίμεναν την αρρώστεια να ξεθυμάνει από μόνη της.

 Ένας από την παρέα πρότεινε να δοθεί περισσότερη προσοχή στο θέμα της προσωπικής καθαριότητας και είπε ότι πρέπει να εκδώσουν οι αρχές μια διαταγή που να υποχρεώνει κάθε ιδιοκτήτη να σκουπίζει το δρόμο μπροστά από το σπίτι του – κι αν δεν το κάνει να τιμωρείται αυστηρά – καθώς επίσης και να προσληφθούν σκουπιδιάρηδες για να απομακρύνουν τους βρώμικους σωρούς σκουπιδιών, κάτι που θα βοηθούσε να συγκρατηθεί η σφοδρότητα της αρρώστειας.

Ο γιατρός απάντησε πως η κυβέρνηση δε σκεφτόταν κάτι τέτοιο και παρατήρησε ότι αυτό που απολύτως χρειαζόταν ήταν μια τεράστια ηθική δύναμη που θα ταρακουνούσε τα μυαλά του κόσμου σαν σεισμική δύναμη και θα ξερίζωνε έτσι βαθειά ριζωμένες κακές συνήθειες. Σε όλη την έκταση της οθωμανικής αυτοκρατορίας κυριαρχούν εκείνες οι μοιραίες προκαταλήψεις που καθιστούν την άγνοια και το λάθος ως απογόνους μιας ιερής κληρονομιάς.

Τα τουρκικά ήθη ορίζουν ότι όταν κάποιος πεθάνει από πανούκλα, όλοι οι συγγενείς του πρέπει να παρακολουθήσουν τον ενταφιασμό του. φυσικό επακόλουθο είναι να επεκταθεί η μόλυνση και οι δρόμοι που οδηγούν στον τάφο να γεμίζουν με νέα θύματα.” R. T. Jolliffe, “Ταξίδι στη Θεσσαλία του 1817”, μτφρ. Β. Αργυρούλης, Θ. Η. (45 ), σσ. 72, 79-80.

Το φιρμάνι του παιδομαζώματος (1666)

“Καυχήματα των ιεροδικαστών, πηγές αρετής και του λόγου, ιεροδίκες των καζάδων της δεξιάς, αριστεράς και μέσης πλευράς της Ρούμελης, ας αυξηθούν οι αρετές σας [sic]. Καυχήματα των ομοίων σας, μουτεσελίμες και κεχαγιάδες των μίρι μιράν και μίρι λιβά και σερδάφηδες των γενιτσάρων και διοικητές των φρουρίων και αξιωματικοί, ας αυξηθεί η ικανότητά σας. Με την άφιξη του παρόντος αυτοκρατορικού διατάγματός Μου, σας κάνω γνωστό ότι σύμφωνα με τις ισχύουσες παλιές διατάξεις επιβάλλεται η στρατολογία των ραγιάδων που κατοικούν στις αυτοκρατορικές Μου χώρες, για τις ανάγκες της Αυτοκρατορικής Μου φρουράς. Επειδή όμως εδώ και μερικά χρόνια δεν έγινε άλλη τέτοια στρατολόγηση, πρέπει (τώρα) να στρατολογήσετε ένα τέκνο (άρρεν) κάθε πολύτεκνου άπιστου ραγιά [sic], που να διάγει την ηλικία από 15 έως είκοσι χρονών, το οποίο να είναι ικανό για υπηρεσία.

Όσον αφορά τους Μουσουλμάνους, Αλβανούς και Βόσνιους, εάν αυτοί θέλουν να εγγραφούν οικειοθελώς στους καταλόγους, να τους εγγράψετε σε ειδικούς καταλόγους, εφ’ όσον είναι ρωμαλέοι και κατάλληλοι για υπηρεσία. Από κάθε στρατολογούμενο χωριό να παίρνετε όσα χρήματα απαιτούνται για τον ιματισμό των στρατολογούμενων με κόκκινη τσόχα και για το ξύρισμά τους, όχι όμως άλλα χρήματα για τον οδηγό ή οποιαδήποτε άλλη αιτία. Επειδή η υπηρεσία αυτή πρέπει να εκτελεστεί με μεγάλη περίσκεψη, σας παραγγέλνω να στρατολογήσετε από τους εκλεκτότερους, ρωμαλεότερους και καταλληλότερους νέους 150 μέχρι 160 απ’ αυτούς και να τους στείλετε μαζί με τους σχετικούς καταλόγους, που να αναφέρουν το όνομά τους και τα χαρακτηριστικά του καθενός, μαζί με τους συνοδούς τους, τμηματικά στην πρωτεύουσά Μου.” [Βακαλόπουλος Δ., Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, Θεσσ/κη 1965.]

1. Η πανούκλα “χτύπησε” και τη Θεσσαλία λίγα χρόνια πριν την επίσκεψη του R. T. Jolliffe, το 1813.

2. Πραγματικά στην όχθη του Πηνειού στην περιοχή Σάλια υπήρχαν αποβάθρες μεταφόρτωσης ξυλείας σε πλωτά μέσα.

3. Εννοεί “παράγονται”.

4. Πιθανότατα ο γιατρός αυτός ήταν ο Ιωάννης Βηλαράς.

5. Απαραίτητο για τους Λαρισαίους λόγω των συχνών ασθενειών του φθινοπώρου και των πυρετών που τις συνόδευαν.

Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET

Ροή Ειδήσεων

geogreen
tsililis